|
|
|
|
|
|
|
|
|
Nivîsekê bişîne
   
 
Feyzî Mîrhesen
FERMAN, HEWAR Û KOÇBERÏ

 

 

Ferman (Emir) di hemû zimanan de tê wetaya biryardayîna karek erênî an jî  neyînî. Lewra ferman ji bo karên qenc an jî xirab têne dayîn. Ferman ji hêla kesên xwedî hêz, civak û desthilatdariyê ve têne dayîn. Lê belê em divînin, di desthilatdariya tekoşînên bawerî û netewiyetan de, pirr hatiye bikaranîn. Ev yek heya roja îroyîn jî tê bikaranîn û hê jî wusa berdewam e. Lê ji bo fermanek were dayîn, divê desthilatdariyek jî hebe. Yanî ji bo ev desthilatdar peywira xwe bîne cî û sîstema xwe bide meşandin, divê hin şert û merc jî hebin. Ez mînakekî bidim; wek hêza leşkerî, siyasî û aborî. Me  got, peywir an jî (desthilatdarî) lê belê di hemî ol û bawerî yan de, divê helal, heram û  dad jî esas werin girtin. Her wiha di tekoşînên netewan de, divê demokrasî û wekhevî jî hebin. Lê du tekoşînên esas henin: 

1 - Ji bo mezlûm werin parastin, li hemberî zaliman û zalim li wan zilmê nekin. 

2 -  Ji ber ku zalim li mezlûman  zilmê dikin û mafê wan binpê dikin. 

Baş e, gelo mirov çewa dikare, zalim û  mezlûman ji hev binase? Ka em li: „Tekoşîna Hz. Îbrahîm û zalim ê „Nemrûd” binêrin: 

Nemrûd li Rihayê desthilatdar bû,  hemî peywir û ferman di destê wî de bûn. Qaşo wî jî bi navê 'dad' (edaletê) desthilatdariya xwe di meşand, û ji xelkê re digot « ez Qiral û Padîşahê we me. Li dora wî bi hezaran leşker û siyasetmedar hebûn. Lewre desthilatdarî di destê wî de bû. Lê Hz. Îbrahîm jî bi serê xwe li hemberî pûtan û Nemrûd ku rabû. Dema Nemrûd dît ku Hz. Îbrahîm li hemberî wî û pûtên wî rabûye, text û pa yên wî di hejîne. Lewma Nemrûd fermana ji holê rakirina Hz. Îbrahîm da û bi awayeke zalimane Hz. Îbrahîm avêt nava Agir. Di vir de, em rind divînin ku doza mezlûm û zaliman dest pê dike. Lewma Hz. Îbrahîm neçar ma ku ji ber zilma Nemrûd bibe muhacir û berê xwe da Welatê Ken'anî Misrê. Di vir de him mezlûmiya Hz. Îbrahîm û him jî koçberiya wî dertê holê. Ev tê wateya tekoşîna Hz. Mûsa pêxember ku li hemberî zilma zalimê Fîr'ewn dabû destpêkirin.  Fîr'ewn serê bi sedan zarokên Îsraîliyan (Cuhuyan) jêdike, mixabin ev zilm û zordarî heya dewra Hz. Mûhammed  tê û hê jî berdewam e. 

Lewra ku tekoşîna Hz. Mûhammed û Ebû Cehîlan destpê dike. Hz. Mûhammed jî bi fermana Xweda tekoşîna ji bo parastina mafê Mezlûman dide destpêkirin, li hemberî  Ebû Sufyanan. Lê belê vana naxwazin peywira di destê Mekeyan de, têkeve destê Hz. Mûhammed. Ji ber zilm û zordariya wan, Hz. Mûhammed neçar ma ku bibe muhacir û koçî Medîneyê bal Eşîreta Ensarî yan bike. Li vir Dewleta Îslamê  ava dike û  peymana Medînê jî îmze dikin. Lê piştî wefata Hz. Mûhammed di Xelîfetiya Îmamê 'Elî de  Mawîye'yê lawê Ebû Sufyan ku walîtiya Şamê dikir  li hemberî Hz. 'Elî ra bû. 

Di dawiyê de ji hêla 'Evdirehmanê Mulcem ve, Hz. 'Elî hate Şehîd kirin. Îcar Mawîye bû xelîfe û peywir û erk hemî ketin destê wî.  Lewra Yezîd ê kurê xwe kir fermandarê leşkerî. Di berxwedana zarokên Hz. 'Elî de, Hz. Hesen û Hz. Huseyîn malbata  Elî û Ehlê Beyt (malbata  Hz. 'Elî) kuştin.  Hz. Huseyîn lawê Îmamê 'Elî Şehîd kirin û mixabin serê wî jêkirin. Lê belê sed heyf û mixabin Mawîye'yê jî bi navê 'Edaletê' van bûyerên dilsotîner kirin.  Mixabin di piştî van bûyeran re, em divînin ku, Ola Îslamê ji xwe ra kirin: „Ola seltenat, padîşahtî û koşk û sera. Lewma ji wê demê vir de  ferman û biryaran bi navê Ol û baweriyan dan û hê jî wusa berdewam dikin. Bêguman kes an jî civakên ku li hemberî wan rabûn, wan yeko yek tunekirin. Lewma di nava Umeta Îslamê de, fitne û ewaniya bi navê Mezhheban destpêkir. Wek Mezhebê Şîa û Sunî, li hebberî hev û him jî li hemberî civakên xeyrî mislim de jî bi kar anîn. Lewra: „Emewî, Ebasî Selçukî, Osmanî û heya  zordarên îroyîn jî, ku bi navê Ola Îslamê serê 

mirovan  jêdikin û jin, keç û namûsan ji xwe re helal dikin û dikin cariye.” Lê carna vê yekê bi navê biratiya Olî li hemberî civakên din, wek: „Xiristiyan, Ezîdî, Elawî” û netewên mayîn jî dane destpêkirin. Dema ku karên wan qediyan, îcar berê xwe dan me: „Kurdên  Sunî, Elawî û Ezîdî”  lewra van bobelat û karesatên ku kesa nedîtî bi serê me de anîn. Bi hezaran Ermen di komkujiyê re derbaskirin. 

Zalima di şerê Çaldiranê de bi hezaran kurdên Elawî tune kir. Di Şerê Bedirxanî yan de, bi hezaran komkujî pêkanîn, û sirgûnê Girîtê kirin, bi zilmane destdan ser mal û xezîne yên wan ji xwe re birin. Îcar piştî Osmanî yan desthilatdariya Kemalîstan dest pêkir. Bi fermandayîna xwe li Koçgiriyê kurdên Elawî, Agirî, Şêx Seîd û Seyid Riza tunekirin. Xwestin ku carna bi navê  Olî û baweriyê, kurdên Ezîdî û Elawî jî ji holê rabikin. Carna bi navê demoqrasiyê, Kurdên Sunî di komkujî yan re derbas kirin. Medrese û zimanê me kurdan qedexe kirin. Çewa di Dîyaneta Tirkan de, baweriya  gelê me yê Elawî û Êzîdî qedexe ye, her wisan di fermiyetê de  Mezhebê  Îmamê me Şafi'î yan jî tune kirin. 

Sedema wî jî bi tenê ew e ku bi pirranî Kurdên Sunî girêdayî  Mezhebê Îmamê Şafi'î ne ji lewra.  Lewma ku Tirk dibêjin: „Yek Dewlet, Yek milet. Yek ziman. Yek Al. Yek Mezheb; ew jî divê bi tenê li ser mezhebê Henîfî yan be.” Ez li vir dixwazim viya bibêjim hin kes û 'niviskarên' me dibêjin, bi navê Ola Îslamê Kurdên Ezîdî û Elawî, dikujin rast e, lê belê bi navê Îslamê, Kurdên Misilman jî dikujin. Yanî di kuştinê de ti ferqê naxînin navbera Kurdên Elewî, Êzîdî û Misilman.  Ez mînakek din bidim we, Şêx Seîd kurdekî 'Sunnî û Mela' bû, bi tevî 47 hevalên wî bidar ve kirin. Piştî Şoreşa Azadiyê, bi hezaran gund şewitandin û serê zarokên me jêkirin, gelo bi pirranî ew ne Misilman bûn?! Li Îranê Qazî Mihemed, li Rojava Şêx Maşuq Xeznewî, Şehîd kirin. Li vir mebesta min ne ew e ku ez bi tenê kurdên Misilman biparêzim, lê ez dixwazim bi bîr bixînim ku di vir de ne bi tenê Kurdên Elawî an jî Kurdên Êzîdî di kujin û di jenosîdan re derbas dikin. Lewra rastî ew e ku zalim bi fermandayînên xwe dixwazin me bi hevra tunebikin. Jixwe ti wextê ferqê naxînin navbera me û nabêjin eva: „Sûnî, Elewî an jî Êzîdî ye.” 

Lewra li vir Mezheb an jî Ol û Baweriya me kurdan çi dibe bila bibe, dema ku em bibêjin em xwedan doz û Netewa xwe ne, em ziman û mafê xwe û azadiya xwe dixwazin û koletiyê napejirînin: „Wê wextê zalimên desthilatdar me dikujin û mal, milk û Namûsa me talan dikin. Ku ne wisan be bi hezaran Kurdên me hene, li bal: „Fetulah, Erdoxan û di qanalên Televîzyonan de, ji nirx û rûmeta me re çêr û gotinên xirab dikin, ma çima ew qe rojekê zilm û zorekî navînin û nayên kuştin an jî zîndankirin? Ji ber ku wan Koletî pejirandiye lewra. Rastî ew e ku Kurdê me yên Êzîdî û Elawî ji bona bawerîyên xwe helbet bi dehan ferman dîtine û divînin jî. Lê belê piştî nasnameya neteweyî û şoreşa gelê kurd, li Kobanê, Amed, Şengal û Hewlêrê, ji bona Azadîxwazê me yên dibêjin em xwedan doza xwe ne  û Kurd in, zalim û zordar wan bi awayeke hovane dikujin, talan dikin û mal û canê wan ji xwe ra helal dikin.  Bêguman li vir ol û dînê wan  zalim û dagirkeran ji me re ne pêwîstin. Ên ku dixwazin gelê me ji holê rabikin: „Daîş in, Fetulahî nin, Akp-yî nin, Suniyê Henîfî û Şî'a nin.” Lewra ew bi awayeke zilmane me dikujin û em jî li dijî zilm û zordariya wan bi mêrxasî li berxwe didin û em bûnin yek. Ez ji Xuda re pesindarim, ku wek kurdek di bin zilma Dewleta Tirk de, min bi salan zîndan û  penaberî  dît. Şukrên bêhed û bê hîsab ji Xwedayê Mîhrîban re ku wesyeta mamoste Şêx Ehmedê Xanî hate cih. Çewa ku mamoste li ser Yekît û Îtifaqa me kurdan gotiye: 

Ger hebûya ji bona me xudanek 

Âlî kerem letîfe danek 

'İlm û huner û kemal û ezan 

Şi'r û xezel û kitêb û dîwan.” 

Seyda dibêje: Ger ku xudanek me, rêxistinek me hebûya, em miletek  xwedan kemal û zana bûn. Em ti wextê nediketin bindestê nekesan û dagirkeran. » Dîsa Şukrên bêhed û bê hîsab ji Xwedayê Mîhrîban û Gewre ra, me dît ku canfîda yên me kurdan, Zarokên Rojê û Agir ji Qendîl, Kobanê û ji Hewlêrê hatin hewara birayên xwe. 

Birano mala we ava be, em minetdarê we û Mîmarê we ne. Êdî Ola me, baweriya me kurdan çi dibe bila bibe, em dibin sîwana netewîyetê de bûnin Yek. Ez hêvîdarim ku hemû Serok û Rêberên me, Hizb û Partiyên me werin bal hev û vê Yekîtiya me bihêztir û qewîtir bikin. Her wiha em ji hemû Şehîdên azadiyê re bi teybetî jî, ji yên Kobanê , Şengalê û herçar perçèh Kurdîstanè re,, ji Xuda rehmet, ji gelê me re  jî sersaxiyê dixwazin. Bi hêviya rojên azad û serfiraz. .  

Feyzî Mîrhesen/ Paris 

 


   

 

 

Feyzî Mîrhesen3758

 

Berpirsîyar û karê teknîkî
Redaksîyon
Bahzad Shamsany
Yilmaz Yildiz
Copyright © 2005 bahzani.net
bahzani.kurdi@gmail.com