|
|
|
|
|
|
|
|
|
Nivîsekê bişîne
   
 
Feremez Xerîbo
Şevberat li cem Êzîdîya

         

Li gor ez zanim ev roj yanji shev li cem êzidiyan li araqê bi kirseyi tê piroz kirin ,lê li cem êzidiyên deverên din wilo nayê naskirin wek êzidiyên suri,tirki –ermênya…,ji ber ji hev qetandina wan ji hev ü bi sedeme fermanan ü qirkirina li ser wan.

*wata vê gotinê:

Ev gotin 2 gotinin   shev ü berat    ,shev yani pishti roj herê ava heta roj hilê ü berat yani xêr ü li hev hatin ,di qewlê zebuni meksur de tê

Lalish go dihate

Li herdê shindibu nebate

Pê zeyini cendi kinyate

 

Li vir em dibinin go wate vê gotinê tê wek haven ,yani lalish havênê dinyayêya  ü berat hin ji lalishê ya  ü ew simbola xêrêya .

 

Di diwa xwarin de tê gotin

Bi mash bê

Bi berat bê

Bi xelat bê

Li vir em dibinin go wata beratê  tê bi wata xêrê

Ev shev ü roj kengiya?

Wek min bihist ,ev pirozi di wextê go heyv temam dibê yani bi temami gorover dibê ,ü ewji di kevê 14 heyvê wextê shewqa heyvê heri qewinbê,ü mirov karê bibinê ka chilo ew shev ji shevên din cudaye ,di heri wext de ,ev shev di kevê 14 miha shehban ya go mehek ji mehê roznama misilmaniyê ya  ,ü wek ez zanim mehê kocho 28 ü 29 in ne wek mehê zayini 30 yan 31 kin ,ji ber wilo ev roj her sal 10 rojan tê bi pêshde ,lê em zanin go rojên êzidiyan ê piroz cihê xwe na goherin ew diminin di nefsa heyvê de ,rojên bi hijmarê ve girêdayi wek cema   di kevê navbere 6 ü 13 meha tishrina 1 rojavayi   ü ji 23 heta 30 êlunê bi salnama rojhilati ü wilo diminê ü cihê xwe na guherê ,rojên bi nave rojê ve girêdayi di minin di nefsa heyvê de wek charshemba sor ,ew di kevê roja charshemba pêshi ji meha nisanê bi rojnama rojhilati,lê pirs ewe chima ev roja pi meha shehban vey a misilmani vet ê girêdan ;

Wek wê yekê em dibinin chawa misilmaman heyra qurbanê ya birahim xelil ü kurêv wi ismail ji xwere biriya ser go ti girêdana wan bi birahim ü ismail re nine ,ü wan ew heyr bi heyra xweve ya remezanê ve girêdane ü her sal wextê wê 10 rojan tê bi pêshde wek shev beratê ,isal shev berat di kevê 11 gulanê ü sala bê wê bikevê 1 gulanê ü sala pishtra wê bikevê meha insane

*li cem gelê din :

Rojên piroz li cem miletên din ji hena wek sheva qedrê (leylet el qeder )li cem misilmanan ,lê ew ne di wextê shev beratê deya  ,ji ber wilo ti girêdan  di navbera shevberata êzidiyan ü wande nina .

 

*chima ev  shev piroza?

Li gor min bihist 2 tisht tên gotin

1-yek di bêjê ,kushtin ket navbere adaniya ü shemsaniya  ü nêziki 70 yanji 80 kes ji herdu aliyan ve hatin kushtin ,ü di vê shevê de bi arikariya xêr xwazan ew li hev hatin ü berat hatin amade kirin ü wan ew berat dan hev ta hêdi bes hev bi kujin .

2-ya din di bêjê ,di vê shevê de herd hat chêkirin ü berat havê bu ji vêra ji ber wilo ew shev piroza ,ez di binim ev nêziki rastiyê ye ,ü heta go kushtin ji chêbubê lê li hev hatin ji pêk hatibu div ê shevê de .

Lê wek di qewl de derbas dibê  xulqandina kinyatê  di meha kanunê deya (li kanunê kira rikin ü rikini) ü di roja inê de bu (inê kira xelasa)

*rê ü rismê vê shevê : chi di vê rojê de chê dibê?

1-xew nina

2-agir tê pêxistin

3-berat tên chêkirin

4-qewl ü diwa tên gotin

 5-sema tê gerandin

6-roj ninin   kes roji na girê

 

Di vê shevê de dive mirov narazê ,ü hinji bi shev ü roj na razin ji ber shev ji bona melek shêxesen e ü roj ji bona shêshimsa  yani shev ü roj tê piroz kirin ,tê gotin melek shêxsen wek teyrki ji ezman 1-shev berat2-sema 3-pirtuk nazili herdê kiriya  ji ber wilo dive ji bona qedrê wilo mirov ne razê

Dive di shev berate de agir bê pêxistin ü ne mire bi shev ü roj

Di vê shevê  de berat tên chêkirin bi destê kechikê bukir ê ne zewici ü ew berat ji axa shikefta berate tên chêkirin ü bi ava kaniya sipi tên stirihandin ü li xelkê tên bela kirin ,wilo ev shev bi qewil ü diwa tê derbas kirin  ,di nevsa shevê de sema tê gerandin ,ya go ji ristik kes tê pêk anin ü rast dichin chep  ü li dora agir di gerin (cheqilto) ,ev rê ü risim halo li lalisha nurani tên pêk anin ,lê li devrên din xelk karê di salonan de yanji di xaniki mezin wan rê ü risman pêk binê li gor karibuna wan   

 Di dawi de  ez karim bêjim  bê,ti girêdane vê shevê bi shêx hesen kurê shixadi 2 nina ü wilo shêshims kurê êzdinê mire ve  ,ji ber ew beri wane bi hezarê salan.

 

 Feremez  Xeribo  

11-5.2017z


   

 

 

Feremez Xerîbo3784

 

Berpirsîyar û karê teknîkî
Redaksîyon
Bahzad Shamsany
Yilmaz Yildiz
Copyright © 2005 bahzani.net
bahzani.kurdi@gmail.com